Hindi lamang ito isang simpleng kwento ng pag-ibig. Narito ang mga pangunahing tema:
Pinakasalan ni Ramon si Luz. Si Celia ay umalis ng bayan at nagsimula ng panibagong buhay sa ibang lalawigan. Ang kwento ay nagtapos sa isang kasal na puno ng saya ng pamilya, ngunit may malungkot na tono para kay Celia. Ang “salawahang pag-ibig” ay nalutas sa pamamagitan ng pagpili ng responsibilidad kaysa sa silakbo ng damdamin . buod ng salawahang pag ibig ni lope k santosiso
| Aspekto | Luz | Celia | | :--- | :--- | :--- | | | Tradisyon, katatagan, sakripisyo | Modernidad, pagnanasa, kalayaan | | Pag-ibig | Romantikong may pangako | Romantikong may init ngunit walang seguridad | | Wakas | Nagmongha (espiritwal na tagumpay) | Umalis dahil sa konsensya | | Epekto kay Ramon | Nagdulot ng kapayapaan | Nagdulot ng kaguluhan ngunit hindi kaligayahan | Hindi lamang ito isang simpleng kwento ng pag-ibig
Ang pagtatayo ng relasyon sa ibabaw ng kasinungalingan o pag-aalinlangan ay madaling mawasak. Moralidad vs. Silakbo: Ang kwento ay nagtapos sa isang kasal na
Ang bida na kumakatawan sa mga ideyalistang sosyalista.